जान्हवी ताई…
हाताची चव आता एका नव्या प्रवासाला निघायला हवी...
काही व्यवसाय पैशातून उभे राहतात…
काही जाहिरातींमधून मोठे होतात…
पण काही व्यवसाय असे असतात की त्यांचा पाया असतो... मेहनत, प्रामाणिकपणा, गुणवत्ता आणि हाताची चव यातून...
प्रो. सौ. जान्हवी भारत राऊत... जान्हवी फूड्स प्रॉडक्ट्स, जालगाव-दापोली... हे मला असंच एक नाव वाटतं...
माझी त्यांच्याशी ओळख एखाद्या मोठ्या व्यावसायिक व्यवहारातून झाली नाही.
ती झाली एका साध्या लाडूमधून...
त्यांचे मेथीचे लाडू माझ्याकडे आले. लाडू खाल्ला आणि चवीबरोबर त्यामागची मेहनतही जाणवली. म्हणून मी त्यांना फोन केला. पुढे त्यांच्या इतर पदार्थांविषयी माहिती घेतली. ड्रायफ्रूट लाडूंबद्दल विचारलं आणि माझ्या आगामी पंढरपूर ते पंजाब सुमारे २,५०० किलोमीटर सायकलवारीसाठी एक किलो लाडूंची ऑर्डरही दिली...
गंमतीने मी त्यांना लिहिलं होतं...
“जान्हवी ताईंचा एक ड्रायफ्रूट लाडू + सतीशची सायकल = पुढचे ४० किमी फुल्ल एनर्जी!”
पण त्या गंमतीच्या वाक्यामागे पुढे मला एक गंभीर विचार सापडला...
जान्हवीचा भाऊ संजय गवाणकर यांच्याशी काल माझं बोलणं झालं.
गप्पांच्या ओघात त्यांनी जान्हवी ताईंच्या कामाचा दिनक्रम सांगितला आणि क्षणभर मी विचारात पडलो...
ऑर्डर आली की पहाटे पाच वाजता काम सुरू…
कच्चा माल निवडायचा…
भाजायचा…
तळायचा…
मिश्रण तयार करायचं…
लाडू वळायचे…
चकल्या करायच्या…
पॅकिंग करायचं…
ऑर्डर तयार ठेवायची…
आणि हे सगळं करता करता अनेकदा रात्रीचे अकरा वाजतात...
म्हणजे जवळजवळ अठरा तासांची धावपळ...
शाळेत शिक्षक असलेले पती भरत स्वतःची नोकरी सांभाळून मदतीला उभे राहतात... संसार, नोकरी, व्यवसाय आणि ऑर्डरींची धावपळ… दोघं मिळून शक्य तेवढं करत राहतात...
हे ऐकल्यावर माझ्या मनात एकच प्रश्न आला...
व्यवसाय वाढतो आहे याचा आनंद मानायचा… की व्यवसायाच्या वाढत्या ओझ्याखाली जान्हवी ताई थकत आहेत याचा विचार करायचा...
कारण मेहनत ही व्यवसायाची ताकद असते;
पण व्यवसायाची प्रत्येक गोष्ट मालकाने स्वतःच केली पाहिजे, असा नियम कुठे आहे?
एक दिवस पाच किलोची ऑर्डर असेल…
उद्या पंधरा किलोची होईल…
परवा पन्नास किलोची झाली तर?
जान्हवी ताईंच्या दिवसाला मात्र तेच चोवीस तास राहणार!
म्हणून मला वाटतं, आता त्यांच्या प्रवासात एक छोटासा पण फार महत्त्वाचा बदल व्हायला हवा...
“मी आणखी किती काम करू शकते?”
याऐवजी...
“माझ्यासोबतची व्यवस्था किती काम करू शकते?”
हा प्रश्न विचारण्याची वेळ आली आहे.
गावातील दोन-तीन विश्वासू महिलांना सोबत घ्यावं...
कोणीतरी कच्चा माल निवडेल आणि प्राथमिक तयारी करेल…
कोणीतरी भाजणी, चकली किंवा लाडू वळण्याचं काम करेल…
कोणीतरी वजन, पॅकिंग आणि ऑर्डर तयार ठेवेल…
आणि जान्हवी ताई?
त्या प्रत्येक कामात दिवसभर हात अडकवून न घेता गुणवत्तेची सूत्रं आपल्या हातात ठेवतील...
हीच खरी श्रमविभागणी...
श्रमविभागणी म्हणजे आपलं कौशल्य दुसऱ्याच्या हातात देऊन मोकळं होणं नव्हे...
ती म्हणजे...
योग्य काम योग्य माणसाकडे देऊन स्वतः अधिक महत्त्वाचं काम करण्यासाठी वेळ निर्माण करणं...
आज जान्हवी ताईंची सर्वात मोठी संपत्ती कोणती?
यंत्रसामग्री नाही…
मोठं दुकान नाही…
मोठी जाहिरातही नाही…
त्यांची सर्वात मोठी संपत्ती आहे...
त्यांच्या हाताच्या चवीवर ग्राहकांचा असलेला विश्वास...
आता तो विश्वास एका व्यक्तीपुरता न राहता एका पद्धतीत उतरायला हवा...
त्यासाठी प्रत्येक पदार्थाची ठरलेली पद्धत असावी...
किती प्रमाणात साहित्य…
किती वेळ भाजायचं…
कधी मिश्रण तयार करायचं…
किती वजनाचा लाडू…
कसा पोत…
कशी चव…
कसं पॅकिंग…
आज हे सगळं जान्हवी ताईंच्या हातात आणि मनात आहे...
उद्या ते व्यवस्थित लिहून, शिकवून आणि तपासून घेतलं तर...
“जान्हवी ताईंच्या हातची चव”
हळूहळू
“जान्हवी फूड्सची खात्रीशीर चव” बनेल...
आणि तिथूनच जन्म घेतो ब्रँड...
ब्रँड म्हणजे लोगो तर आहेच पण त्याच बरोबर...
ब्रँड म्हणजे ग्राहकाने पाकीट हातात घेतल्यावर निर्माण होणारा विश्वास...
“हा पदार्थ चांगलाच असणार…”
ही भावना म्हणजे ब्रँड...
ग्राहकाने दुकानात किंवा फोनवर...
“ड्रायफ्रूट लाडू द्या”
असं न म्हणता...
“जान्हवी ताईंचे ड्रायफ्रूट लाडू पाठवा…”
असं म्हटलं…
तर समजा ब्रँड तयार झाला!...
जान्हवी ताईंना एक स्वाभाविक भीती वाटते...
“मी एखाद्या महिलेला सगळं शिकवलं आणि उद्या तिने स्वतःचा व्यवसाय सुरू केला तर?”
प्रश्न रास्त आहे...
पण माझ्या मते व्यवसाय फक्त रेसिपीवर उभा राहत नाही...
एखाद्या व्यक्तीला लाडू बनवता येतील…
पण जान्हवी फूड्स बनवण्यासाठी लागतो अनेक वर्षांनी तयार झालेला विश्वास...
चव लागते…
सातत्य लागतं…
प्रामाणिकपणा लागतो…
स्वच्छता लागते…
गुणवत्तेबद्दलचा हट्ट लागतो…
ग्राहकाची काळजी घ्यावी लागते…
आणि सर्वांत महत्त्वाचं...
आपल्या नावाशी जोडलेली जबाबदारी स्वीकारावी लागते...
म्हणून एखाद्याने काम शिकून स्वतंत्र व्यवसाय केला तरी त्याला स्पर्धक म्हणूनच पाहण्याची गरज नाही...
जान्हवी ताईंच्या हातून एखादी महिला शिकली…
तिच्या हातात चार पैसे आले…
तिच्या संसाराला हातभार लागला…
तिच्या मुलांच्या शिक्षणाला मदत झाली…
तिचा आत्मविश्वास वाढला…
तर त्या महिलेच्या घरातून मिळणारे आशीर्वाद कोणत्याही बँकेच्या खात्यात दिसणार नाहीत...
पण तेच आशीर्वाद जान्हवी ताईंच्या आयुष्यातील सर्वात मोठं व्याज असेल.
माझ्या डोळ्यांसमोर एक चित्र येतं…
काही वर्षांनी जालगाव-दापोलीत एक स्वच्छ, नीटनेटका छोटासा जान्हवी प्रॉडक्टचा उत्पादन विभाग आहे...
आठ-दहा महिला आनंदाने काम करत आहेत...
कोणीतरी भाजतंय…
कोणीतरी लाडू वळतंय…
कोणीतरी चकल्या तयार करतंय…
कोणीतरी वजन आणि पॅकिंग करतंय…
आणि त्या सगळ्यांच्या मध्यभागी जान्हवी ताई प्रत्येक लाडू स्वतः वळत बसलेल्या नाहीत...
त्या चव तपासत आहेत…
नवीन पदार्थाचा प्रयोग करत आहेत…
काम शिकवत आहेत…
गुणवत्ता पाहत आहेत…
आणि व्यवसायाच्या पुढच्या पायरीचा विचार करत आहेत...
काम करणाऱ्या जान्हवी ताईंपासून...
काम निर्माण करणाऱ्या उद्योजिका जान्हवी... ताईंपर्यंतचा प्रवास…
मला हाच पाहायचा आहे...
कारण स्वतः दिवसभर राबून शंभर लाडू बनवणं ही मेहनत आहे…
पण दहा महिलांना योग्य काम देऊन, त्याच दर्जाचे हजार लाडू ग्राहकांपर्यंत पोहोचवणं...
ही उद्योजकता आहे!...
जान्हवी ताई…
तुमच्याकडे शिक्षण आहे.
कष्ट करण्याची तयारी आहे.
उत्कृष्ट उत्पादनं आहेत.
ग्राहकांचा विश्वास आहे.
आणि भरतसारखा जोडीदार खंबीरपणे सोबत आहे...
आता गरज आहे ती स्वतःवरचा कामाचा भार थोडा कमी करून व्यवस्थेला मजबूत करण्याची...
तुमचा व्यवसाय केवळ तुमच्यासाठी मोठा व्हावा, एवढीच माझी इच्छा नाही...
तो मोठा होताना तुमच्या गावातील काही महिलांच्या हातात काम द्यावं…
त्यांच्या संसारात आनंद यावा…
आणि उद्या कोणी अभिमानाने म्हणावं...
“माझ्या घराला आधार देणारं काम मला जान्हवी ताईंनी शिकवलं!”
यापेक्षा एका उद्योजिकेच्या यशाची मोठी पावती दुसरी कोणती?
आणि शेवटी माझं तेच आवडतं वाक्य—
“लाडू ड्रायफ्रूटचा असो की मेथीचा…
पण खरी ओळख कायम जान्हवी ताईंच्या हातच्या चवीची!”
जान्हवी फूड्स प्रॉडक्ट्स... जालगाव, दापोली
हाताची चव… ग्राहकांचा विश्वास… आणि अनेक महिलांच्या हाताला उद्याचं काम देण्याची ताकद!...
सतीश जाधव, मुंबई
सायकलिस्ट आणि एक समाधानी ग्राहक… तसेच “जान्हवी फूड्स”च्या पुढच्या मोठ्या प्रवासासाठी मनापासून शुभेच्छुक...
वाह,!! फारच छान विश्लेषण, मुंबई येथील आपला फोन नंबर आणि पत्ता दिला तर फारच चांगले, ओके ऑल दि बेस्ट
ReplyDeleteजान्हवी ताईंच्या मोबाईल वर फोन करा... सर्व माहिती मिळेल
Deleteमाझा नंबर 7977690693,
Deleteव्हॉट्स अँप 9869570266
खूपच छान लिहिले आहे
ReplyDeleteSundar
ReplyDeleteजान्हवी फूड्स प्रॉडक्ट्स
ReplyDeleteधन्यवाद सर.. छान सर.
2 वर्षांपूर्वी मी रोज 1/2 kg जशी ऑर्डर असेल तसं खाद्यपदार्थ बनवून देत होते. लोकांना चव आवडत गेली. आणि आज जान्हवी फूड्स प्रॉडक्ट्स नावारूपाला येतंय. अजून मोठा टप्पा गाठायचा आहे. माझ्यामुळे जर काही गरजूना काम मिळालं तर आनंदच आहे. त्यासाठीच hi मेहनत चालू आहे.